Daily Archives: avgust 1, 2010

Najviši grad

Uobičajen

Najviši glavni grad jedne države na svetu je La Paz u Boliviji. La Paz ima oko pola miliona stanovnika i nalazi se jugoistočno od jezera Titikaka, na nadmorskoj visini od 3.658 metara, što je podosta više od našeg Triglava. Južnoamerička država Bolivija nije velika, ali drži mnoge svetske rekorde u visini, jer se dobrim delom prostire po planinskim masivima Anda. Najviše selo na svetu je bolivijanska Čakaltaja-na 5.130 metara nadmorske visine, što je više od najvišeg vrha Evrope Mon Blana. Seljacima iz Čakaltaje nimalo ne smeta razređen visinski vazduh, ali zato oni nerado silaze na morsku obalu; jer im je tu vazduh vlažan, topal i sa suviše kiseonika, pa ih guši. Velika bolivijanska visoravan širi se na visini između četiri i pet hiljada metara. Možda zbog toga Bolivijanci nikad ne skidaju s leđa debeli vuneni ogrtač pončo i topli filcani šešir s glave.

Advertisements

Najveći grad

Uobičajen

Američki grad Njujork već decenijama je najveći grad na svetu. On ima oko 16 miliona stanovnika, ali ga poslednjih godina sustiže japanski glavni grad Tokio, koji se bliži cifri od 12 miliona. Kad se govori o broju stanovnika velikih gradova uvek se računa šire gradsko područje. Otuda potiču tako velike cifre, pa bi i Njujork imao za polovinu manje stanovnika kad bi se uzimalo u obzir samo uže područje grada. Ipak, on je zasad najveće ljudsko naselje na svetu. Njujork je osnovan polovinom sedamnaestog veka i tada se zvao Novi Amsterdam, jer su ga podigli Holanđani. Ubrzo su ga preoteli Englezi i dali mu sadašnje ime, koje znači Novi Jork (Jork ili Jorkšir je pokrajina u Engleskoj). Po broju stanovnika za Njujorkom i Tokiom (svi sa preko 8 miliona stanovnika), dolaze: Šangaj (NR Kina), Pariz (Francuska), Meksiko (Meksiko), Buenos Ajres (Argentina) i Los Anđeles (SAD).

Zašto nam noge utrnu?

Uobičajen

Ako sedimo u nezgodnom položaju, na primer ako je noga savijena dok sedimo, ona će utrnuti. To je zato što smo u tom položaju pritisnuli krvne sudove u nozi, pa krv ne prolazi kroz njih kako treba, već sporije. To izaziva utrnulost noge sve dok krv opet ne prostruji. Kroz naše telo neprekidno se kreće (cirkuliše) krv u istom ritmu i pod istim pritiskom (to je ono što nazivamo krvnim pritiskom ili samo pritiskom). To kretanje krvi podrazumeva da nam je celo telo u normalnom položaju. Ali ako na neki način poremetimo normalan položaj svoga tela (ako savijemo nogu ili ležimo na ruci), onda cirkulacija krvi bude usporena i delimično zaustavljena. Tada nam taj deo tela utrne i obuzmu nas trnci. Čim ispravimo nogu, trnci ubrzo prođu, jer krv opet uspostavi svoje uobičajno kretanje.

◈ Ovo mi se često dešava…

Zašto od pčelinjeg uboda otekne ruka?

Uobičajen

Žaoka mnogih insekata (pčele, ose, obada, stršljena i drugih) sadrži otrov. Kad pčela ubode, njen otrov se raširi po ubodenom mestu, pa naša krv stupa u borbu: ona mora taj otrov da razblaži i raznese ga po telu. Dok taje ta borba, ruka nam otekne. Ubod insekata čija žaoka unese u naše telo otrov, može biti veoma bolan, naručito u proleće, jer je tada taj otrov, posle zimskog odmora, jači nego u jesen. Pčelinji otrov sadrži hemijske materije koje nanose bol našem organizmu. Zbog toga se krvni sudovi šire, temperatura se na tome mestu povišava, nastaje otok i crvenilo. Sve su to znaci koji kazuju da se naš organizam bori protiv strane materije u sebi.